23ام تیر, 1401 ارسال شده:سپانه 0 دیدگاه ها

ویروس تریستزا مرکبات

عامل بیماری:

(CTV (Citrus tristeza virus

طی 70 سال گذشته ویروس تریستزای مرکبات باعث از بین رفتن و یا غیرباروری و غیربهره‌وری میلیون‌ها درخت در بسیاری از مناطق رشد مرکبات در دنیا شده است و در حال حاضر نیز به عنوان یکی از مهمترین ویروس‌های مرکبات شناخته می‌شود..

منشا ویروس CTV ناشناخته باقی مانده است با این‌حال برای سال‌ها در آسیا به عنوان عاملی ناشناخته وجود داشته است.

ویروس تریستزای مرکبات از طریق مواد گیاهی آلوده و شته و همچنین به راحتی از طریق پیوند از درختان آلوده به نهال ها منتقل می شود.

نام تریستیزا در زبان اسپانیایی و پرتقالی به معنای غم و اندوه است.

نشانه های ویروس تریستزای مرکبات:

سه نشانه‌ی مشخص برای سندروم آلودگی ناشی از ویروس تریستزای مرکبات وجود دارد: 1- زوال سریع 2- آبله‌ای (حفره حفره) شدن ساقه 3- زردی نهال‌ها

1- زوال سریع: رایج‌ترین و شدیدترین نشانه این بیماری زوال سریع (QD) می‌باشد که نام تریستزا به همین سبب برای آن انتخاب شده است.

معمولا در مواردی که پرتغال و یا سایر مرکبات روی پایه‌ی نارنج پیوند می‌گردد، این حالت از بیماری ظاهر می‌شود.

در این حالت ویروس لایه‌ی کامبیوم زیر جوانه‌ی پیوند را تحت تاثیر قرار می‌دهد و از رشد و توسعه‌ی طبیعی سلول‌های کامبیوم (که پس از رشد آوندهای آبکش و چوبی را تشکیل می‌دهند) جلوگیری می‌نماید.

در نتیجه مسیر حرکت مواد ساخته شده در اثر فتوسنتز از قسمت‌های بالایی درخت به سمت پایین و یا موادغذایی و آب جذب شده توسط ریشه به سمت بالا، مسدود می‌گردد.

زوال درختان آلوده ممکن است به سرعت و پس از یک دوره‌ی گرمایی و یا تنش کم آبی اتفاق بیفتد و میوه ها روی درخت چروکیده و برگ ها قهوه ای و پلاسیده می‌شوند.

در مواردی که زوال با سرعت کمتری صورت می‌گیرد، با برش پوست بالای جوانه‌ی پیوند اغلب برآمدگی‌ها و تورم‌هایی را مشاهده می‌کنیم.

2- آبله‌ای (حفره حفره) شدن ساقه (SP): استرین‌هایی از CTV نشانه‌هایی مانند ایجاد فررفتگی و آبله‌ای شدن ساقه و یا زردی نهال‌ها را به وجود می‌آورند.

واریته‌های گریپ فروت نسبت به آبله‌ای شدن ساقه بسیار حساس هستند و ممکن است به عنوان پایه برای بسیاری از واریته‌های دیگر مرکبات استفاده شوند و سبب خسارت شدید در آنها گردند.

زمانی‌که پوست روی چوب‌ها را بردارید در زیر آن‌ها حفره‌هایی با دامنه‌ی متفاوت از کوتاه و باریک تا بلند و عمیق که گاهی موارد در آن‌ها صمغ نیز وجود دارد، مشاهده می‌شود.

خسارت و آسیب ممکن است به حدی شدید باشد که تنه‌ی درخت ظاهری طناب‌مانند پیدا می‌کند.

رشد درختان با آسیب شدید متوقف شده و به صورت کلروزه درمی‌آیند و میوه‌هایی اندک با کیفیت پایین تولید می‌کنند.

3- زردی نهال‌ها (SY): این علایم معمولا در شرایط مزرعه‌ای مشاهده نمی‌شود و گاهی موارد در پایه‌هایی حساس مانند گریپ فروت ممکن است ایجاد گردد.

این خسارت گاهی اوقات در نهالستان‌ها و در نهال‌های جوان مشاهده می شود که کارگران آن‌ها در همان مراحل اولیه حذف می‌کنند.

از این نشانه‌ی زردی نهال‌ها اغلب برای کارهای آزمایشگاهی و جمع‌آوری ایزوله‌های این ویروس و جداسازی آن‌ها استفاده می‌گردد.

نشانه‌های خسارت تریستزا در برگ ها: کلروزه و رگه رگه شدن، شفاف و چوب پنبه ای شدن رگبرگ‌ها و فنجانی شدن برگ

نشانه‌های خسارت تریستزا در میو ها: کاهش اندازه‌ی میوه

نشانه‌های خسارت تریستزا در تنه: داخل پوست ظاهری لانه زنبوری و یا حفره حفره ایجاد می‌شود که با چشم غیرمسلح قایل مشاهده است. تنه‌ها و شاخه‌های درختان بزرگ‌تر گاهی اوقات به صورت طناب مانند و یا پر از برآمدگی دیده می‌شوند.

نشانه‌های کلی خسارت تریستزا در درخت: در کل نشانه های خسارت در درخت مشابه خسارات ناشی از آسیب‌های به ریشه است. این نشانه‌ها شامل نازک شدن شاخ و برگ، مرگ شاخه‌ها، تاخیر در رشد و احتمال افتادن ناگهانی درخت می‌باشد.

چرخه بیماری و شرایط مناسب برای گسترش ویروس تریستزای مرکبات:

گونه‌های مختلفی از شته‌ها ناقل ویروس تریستزای مرکبات هستند که از مهمترین آن‌ها شته قهوه‌ای مرکبات و شته جالیز می‌باشد.

شته پس از 5 تا 60 دقیقه تغذیه از میزبان آلوده می‌تواند ویروس را کسب کند اما پس از گذشت 24 ساعت توانایی انتقال آن را از دست می دهد.

این ویروس از طریق پیوند نیز منتقل می‌گردد اما انتقال آن از طریق بذر امکان‌پذیر نیست.

ویروس تریستزای مرکبات سویه‌های گوناگونی دارد که از نظر شدت بیماری‌زایی روی میزبان‌های مختلف با یکدیگر تفاوت دارند . برخی از سویه‌ها خفیف هستند و علایم قابل توجهی ایجاد نمی‌کنند از طرف دیگر سویه‌هایی وجود دارند که باعث زوال، مرگ درخت و یا آبله‌ای شدن ساقه و تنه می‌گردند.

ویروس تریستزای مرکبات محدود کننده‌ی آوند آبکش است و یکی از مهمترین ویروس‌های گیاهی می‌باشد.

روش های کنترل ویروس تریستزای مرکبات:

شته جالیز ناقل اصلی ویروس تریستزا در شمال ایران می باشد. بنابراین، برای کنترل بیماری تریستزا نیاز است که با این شته مبارزه شود.

جهت کنترل شته جالیز روی مرکبات می توان از پریمیکارب 500 تا 700گرم در هزار لیتر آب، مالاتیون 2 تا 2/5 لیتر در هزار لیتر آب و پی متروزین یک کیلوگرم در هزار لیتر آب استفاده کرد.

ویروس تریستزا مرکبات

ارسال نظر